Het artikel van de Rabobank schetst Trumps tweede termijn als een soort omgekeerde perestrojka: een radicale herstructurering van het Amerikaanse systeem vergelijkbaar met Gorbatsjovs poging om de Sovjet-Unie te hervormen, maar dan in de tegenovergestelde richting.
Kernidee
-
Gorbatsjov probeerde de Sovjet-economie te verschuiven van zware investeringen en militaire productie naar meer consumptie; dat mislukte en de schoktherapie daarna eindigde in economische en sociale ravage.
-
Trump probeert de VS juist te verplaatsen van consumptie en financialisering naar kapitaalinvesteringen, re-industrialisatie en militaire productie, ingebed in een bredere geopolitieke strategie.
Analyse van systemen
-
De Sovjet-Unie: centraal geleide planeconomie met vijfjarenplannen, staatsbanken, prijscontrole, handelsmonopolie en zachte budgetrestricties, die eerst snelle groei gaf maar later leidde tot stagnatie, tekorten en uiteindelijk instorting.
-
De na-Koude-Oorlog VS: formele vrije-markteconomie, maar sterk Fed- en schulddominant, met financiële activaprijzen centraal, weinig productieve investeringen, hoge schulden, groeiende ongelijkheid en verzwakkende militaire-industrieel complex.
Reverse perestrojka: de bouwstenen
De auteur beschrijft een pakket aan stappen dat samen Trumps “Capitalism with a national‑security face” vormt:
-
Fusie van economische en nationale veiligheid via de nieuwe National Security Strategy: economie wordt expliciet ingezet als wapensysteem (tarieven, exportcontroles, supply-chain-dwang).
-
Schatkist boven de Fed: de Fed moet in de praktijk ondergeschikt worden aan het ministerie van Financiën en aan politieke doelen (yield curve control, kapitaalcontroles, gebruik van swaplijnen, etc.).
-
Neomercantilisme: hoge tarieven en niet-tarifaire barrières voor tegenstanders, lagere tarieven binnen een pro‑Amerikaanse blok; focus op controle over grondstoffen, chokepoints en defensie‑industrie.
-
‘Warsaw Pact’ 2.0: een blok van ideologisch en economisch uitgelijnde landen dat meer defensie-uitgaven doet, handelsmuren optrekt en zich structureel aan de VS bindt, in ruil voor markttoegang en veiligheid.
-
Nieuw ontwikkelingsmodel: voor grondstoffenlanden: goedkope commodities leveren aan de VS, maar tegelijk industrialiseren onder een Amerikaans model (concurrent van China’s Belt and Road).
-
Kapitaalsturing en ‘Reverse Marshall Plan’: enorme beloofde FDI‑stromen (meer dan 7,7 biljoen dollar) uit landen met grote handelsoverschotten met de VS, die richting door de VS bepaalde sectoren worden geduwd.
-
Dollar-stablecoins als geopolitiek instrument om de Triffin-dilemma-dynamiek te doorbreken: dollars blijven onshore, de VS financiert zichzelf via T‑bills terwijl buitenlanders tokens houden; niet‑bondgenoten worden richting Bitcoin als neutraal reservemiddel geduwd.
-
Grotere staatsrol in strategische sectoren (halfgeleiders, staal, zeldzame aardmetalen, kernenergie, defensie) via participaties, subsidies en publieke investeringsvehikels.
-
‘Guided markets’, prijsregulering en deregulering: beperkingen op buybacks, dividenden, rentes; prijsfloors voor kritieke grondstoffen; tegelijk het afbreken van regulering die infrastructuur en strategische projecten vertraagt.
-
Arbeidsmarkt en migratie: beleid wordt expliciet “pro-worker”, met streven naar hogere lonen, lagere huren en beperking van netto-immigratie, wat politiek en sociaal zeer polariserend is.
Risico’s en scenario’s
-
Het plan kan mislukken door: te veel staatinterventie, inflatie-uitbarstingen, botsingen met gevestigde belangen, electorale tegenreactie (midterms, 2028), weglopende bondgenoten en escalatie door rivalen.
-
Mislukking kan tijdelijk marktrelief geven, maar de auteur waarschuwt dat een terugkeer naar de oude status quo moeilijk of onmogelijk is zodra een bepaald kantelpunt is gepasseerd, vergelijkbaar met de Sovjet‑ervaring na Gorbatsjov.
-
Succes is ook denkbaar, maar vereist gelijktijdige, zeer radicale stappen: politieke controle over de Fed, succesvolle inzet van stablecoins, gecontroleerde blokvorming (‘Warsaw Pact’), gecoördineerde supply‑chains en effectief sturen van private investeringen richting productieve, vaak defensie‑gerelateerde sectoren.
Conclusie van de auteur
De auteur ziet Trumps “reverse perestrojka” als een revolutionaire en risicovolle hertekening van zowel het Amerikaanse systeem als de wereldeconomie: muren gaan omhoog, globalisering maakt plaats voor concurrerende blokken, maar binnen die blokken kan juist meer dynamiek, herindustrialisatie en geografisch evenwichtigere groei ontstaan – mits het experiment niet ontspoort.